Badania
Jak działa prognoza, w szczegółach
12 artykułów za naszą prognozą (Polska): błędy sondaży, nasza korekta, model mandatów i testy.
Te artykuły opisują każdy krok naszej metody dla Polski: co mierzymy, co korygujemy i dlaczego, i jak głosy zamieniają się w mandaty. English
Zobacz też: Francja · Niemcy · Hiszpania · Włochy · Holandia · Kanada · Australia · Stany Zjednoczone · Wielka Brytania
12 artykułów · około 13k słów · Nasza metoda w skrócie · Jak działają wybory · Źródła
Polska
- Prognoza Sejmu z niedoskonałych sondaży: wprowadzenie Polska część prognozuje najbliższe wybory do Sejmu według zasady stosowanej dla Wielkiej Brytanii: odjąć od dzisiejszych sondaży połowę średniego dawnego błędu, ale tylko wtedy, gdy poprawiłoby to dawne prognozy przygotowane bez znajomości wyniku. Polskie ostatnie sondaże nie przechodzą tego testu i bierzemy je takie, jakie są, po usunięciu niezdecydowanych. Mandaty zależą od progów 5 i 8 proc. tak samo jak od głosów oraz od wariantu list, którego partie jeszcze nie uzgodniły, więc prognoza podaje swoje założenie i pokazuje trzy inne; nasze obliczenie odtwarza każde wybory do Sejmu od 2005 r. Ponieważ prezydent może wetować ustawy, prognoza podaje obok 231 także 276 mandatów. Artykuł jest przewodnikiem po pozostałych artykułach o Polsce.
- Pomiar błędu polskich sondaży, 2001–2023 Mierzymy błąd ostatnich sondaży przed wyborami do Sejmu od 2001 do 2023 r., przeprowadzanych kilka dni przed głosowaniem z powodu ciszy wyborczej: które sondaże się liczą, jak usuwamy niezdecydowanych, jak mierzymy listy, które się łączyły i dzieliły, błąd lista po liście i błąd różnicy między dwiema największymi listami, wyniki każdej pracowni i dłuższą perspektywę. Listy, z których powstała Trzecia Droga, były niedoszacowane w pięciu wyborach z siedmiu; duże błędy pozostałych linii zmieniały kierunek, od lewicy w 2001 i 2005 r. po KO.
- Jak czytamy polskie sondaże: dlaczego ich nie korygujemy Główny artykuł o metodzie dla Polski. Odjęcie połowy średniego dawnego błędu, przy przewidywaniu każdych wyborów na podstawie pozostałych, było średnio dalej od wyniku w siedmiu wyborach do Sejmu od 2001 r., więc polskie sondaże bierzemy takie, jakie są. Tylko linia Trzeciej Drogi myliła się za każdym razem w tę samą stronę; duże błędy pozostałych zmieniały znak. Opisujemy test wybory po wyborach, usuwanie niezdecydowanych, co dają deklaracje CBOS i obliczenie mandatów, które odtwarza każde wybory od 2005 r.
- Od głosów do mandatów: Kodeks wyborczy Stosujemy prawo wyborcze do Sejmu: 460 mandatów w 41 okręgach, krajowe progi 5 proc. dla list partii i 8 proc. dla koalicji, zwolnienie dla mniejszości narodowych i D'Hondt w każdym okręgu. Na oficjalnych wynikach w okręgach obliczenie odtwarza mandaty każdej listy od 2005 do 2023 r. Sondaże krajowe przenosimy na okręgi proporcjonalnym swingiem od 2023 r., a partie, które oddzieliły się od list z 2023 r., dzielą głosy listy macierzystej. Wyjaśniamy ostatnie mandaty, mniejszość niemiecką w Opolu i oczekujący nowy podział mandatów.
- Warianty list i progi: 5 proc., 8 proc. i kwestia Trzeciej Drogi Polskie mandaty zależą od tego, kto z kim wystartuje: lista partii potrzebuje 5 proc. głosów w kraju, lista koalicyjna 8 proc., mniejszość narodowa nic. Kilka partii ma wyniki blisko tych granic, a partie Trzeciej Drogi, które razem zdobyły w 2023 r. 14,4 proc., mają dziś około 4 proc. Opisujemy progi i cztery warianty pokazywane w prognozie: każda partia osobno (domyślny), znów Trzecia Droga, dwie listy rządowe i jedna wspólna lista, które przy tych samych głosach dają koalicji rządzącej bardzo różne liczby mandatów.
- Weto prezydenta i granica 276 Większość w Sejmie to 231, ale weto prezydenta odrzuca dopiero większość trzech piątych głosów, 276, gdy głosuje wszystkich 460 posłów. Prezydent Nawrocki, którego kadencja trwa do 2030 r., zawetował ponad dwadzieścia ustaw rządu. Prognoza podaje dla każdego układu partii szansę na 231 i na 276, dziś i w dniu wyborów. Wyjaśniamy zasadę, pokazywane układy, rolę prezydenta przy powoływaniu rządu i to, czego prognoza nie modeluje.
- Symulacja błędu polskich sondaży: skąd biorą się prawdopodobieństwa Przedziały mandatów, szansa każdej listy na przekroczenie progu oraz szansa każdego układu na 231 i 276 pochodzą z 2000 symulowanych wyborów w domyślnym wariancie list: każda partia odchyla się o swój typowy błąd ostatnich sondaży dopasowany do jej dzisiejszej wielkości, progi sprawdzamy na wyniku krajowym, a każdy okręg odchyla się o czynnik lokalny. Progi dają jednostronne wyniki. Niezależne losowanie błędów partii prawicy sprawia, że ich suma jest bardziej niepewna, niż wskazują dane.
- Od dziś do dnia wyborów w Polsce Sprawdzamy brytyjskie cofnięcie w stronę poprzedniego wyniku na polskich sondażach, w dziesięciu odległościach do trzech lat przed wyborami do Sejmu z lat 2011–2023. Pomaga: od dwóch lat przed wyborami poprzedni wynik był bliżej niż sondaże, a dopasowana krzywa pobiła sondaże w siedmiu z dziesięciu odległości. Prognoza na dzień wyborów przesuwa dzisiejsze wyniki mniej więcej w połowie drogi w stronę wyników list z 2023 r., z których wywodzą się partie, co podnosi partie Trzeciej Drogi i obniża odłamy prawicy, i poszerza przedziały o pozostały czas.
- Jeśli się mylimy: dawne błędy polskich sondaży na dzisiejszych wynikach Dziewięć odczytań dzisiejszych polskich sondaży: bez zmian (to zarazem nasz szacunek, bo korekta jest wyłączona) i z pełnym błędem ostatnich sondaży z każdych wyborów do Sejmu od 2001 r., wszystkie przez to samo obliczenie mandatów i wariant list. Powtórki przesuwają mandaty głównie przez progi: 2001 r. spycha Lewicę poniżej 5 proc., 2005 i 2019 r. spychają pod próg Rozwój Plus. Wyjaśniamy, dlaczego każdy okręg zmienia się przy co najmniej jednej powtórce.
- Ocena polskich pracowni: trafność, różnica i jawność Każdą polską pracownię oceniamy w skali do 100 punktów według skali brytyjskiej. Każda ma ocenę C, D albo E: słaby polski ostatni sondaż myli się prawie tak bardzo, jak dopuszcza skala, więc punktów za trafność jest mało, a pracownie różnią się jawnością. CBOS dostaje maksimum za jawność i nic za trafność; najwyższy wynik ma Opinia24. Opisujemy dane, elementy jawności, niezdecydowanych i powody, dla których polskich ocen nie można porównywać z innymi krajami.
- Polskie dane: wyniki, mapy, statystyki, posłowie i sondaże Skąd pochodzi każda liczba na polskich stronach: wyniki PKW w okręgach ze wszystkich wyborów do Sejmu od 2001 r. i z wyborów prezydenckich z 2020 i 2025 r., granice GUGiK, statystyki GUS, otwarte dane Sejmu oraz sondaże porównane ze stronami pracowni lub zleceniodawców albo wzięte z tabel Wikipedii. Jak każde źródło zmieniliśmy i sprawdziliśmy, kodowanie linii, deklaracje CBOS, cisza wyborcza, licencje i powód, dla którego nie korzystamy ze zdjęć Sejmu.
- Czego jeszcze nie wiemy: ograniczenia polskiej prognozy Wszystkie znane słabości polskiej prognozy w jednym miejscu: przyjęty wariant list i progi, korekta, która nie przechodzi, choć sondaże się mylą, stare błędy stosowane do nowych partii, proporcjonalny swing dla odłamów, cofnięcie dla Trzeciej Drogi, niezależne błędy, niezdecydowani, liczba mandatów w okręgach, prezydent i sondaże z drugiej ręki. Dla każdej: na ile jest ważna i co zmieniłoby nasze zdanie.
