2 verkiezingen waarbij de laatste peilingen de uitslag flink misten. Elke analyse laat zien wat de peilingen zeiden, wat er gebeurde, wat officiële onderzoeken en de bureaus vonden, wat onze eigen cijfers laten zien en wat de peilers daarna veranderden. Elk van deze missers zit in de gegevens waarvan onze voorspellingen leren.
De slotpeilingen lieten een driestrijd zien met de PVV op 27 tot 29 zetels; de partij haalde 37 zetels en 23,5% doordat zwevende en strategische kiezers op rechts in de laatste twee dagen voor Wilders kozen. Alle drie de peilers zaten er dezelfde kant naast: het kenmerk van een late verschuiving, niet van de methode van één bureau.
VVD 26,8; PVV 21,4 zetels (17,9% tegen 14,3%): VVD nipt voor
Uitslag
VVD 21,3% (33 zetels); PVV 13,1% (20)
De slotpeilingen gaven de VVD maar zo'n vijf zetels voorsprong op de PVV; Rutte won met 13 zetels en 8,2 punt verschil. Elke peiler onderschatte de VVD, en de eigen nametingen van de peilers vonden panels die naar links overhelden plus een late beweging naar Rutte tijdens het conflict met Turkije.
Voor elk land meten we hoe ver de laatste peilingen er bij eerdere verkiezingen naast zaten. We halen de helft van de gemiddelde misser alleen van de huidige peilingen af waar dat eerdere voorspellingen beter had gemaakt, en we testen elke verkiezing zonder de uitslag te kennen; elders blijven de peilingen zoals ze gepubliceerd zijn. Elke voorspelling draait daarna duizenden gesimuleerde verkiezingen met peilingfouten van deze omvang, dus een misser als hierboven valt binnen onze marges en is geen verrassing.
Peilingen en uitslagen, alle verkiezingen · Het trackrecord van onze voorspellingen · Ranglijst van peilers
Nederland · 22 november 2023
6,9 pt